عبد الصبور شاهين ( مترجم : سيد حسين سيدى )
276
تاريخ القرآن ( تاريخ قرآن ) ( فارسى )
صاعد و به قولى ادريس بن عبد الكريم ، بهره برد ، وى فردى قابل اعتماد و از آشناترين مردم به قرائتها به شمار مىرفت و سرآمد نحو كوفى بود . تنها عيب وى آن بود كه به حروفى مخالف با اجماع ، قرائت مىكرد و براى اين حروف ، توجيهات لغوى و معنايى به دست مىداد ، چون وضع بر همين منوال ادامه يافت ، به محضر سلطان احضار شد و سلطان او را به توبه واداشت . او هم به توبه اذعان كرد و سياههاى مبنى بر توبهء وى نگاشته شد . با وجود اين ، گفته شده است كه وى از قرائت اين حروف ، دست بر نداشته و تا زمان مرگش بدان قرائت مىكرده است . خطيب بغدادى مىگويد . كسى در خواب ديد كه با مردم نماز مىگذارد ولى ابن مقسم پشت به قبله به نماز ايستاده است لذا خوابش را به مخالفت وى با پيشوايان قرائت تعبير كرد . جلال الدين عبد الرحمن السيوطى ، بغية الوعاة فى طبقات اللغوين و النحاة ، ج 1 ، صص 89 - 90 . 10 - نويسندگان رسم الخط عثمانى ، در نوشتن همزه ، طبق قرائت اهل حجاز ، به تخفيف همزه عمل مىكردند . تخفيف كنندگان همزه ، همزهء اول كلمه را تحقيق و همزههاى وسط و آخر كلمه را تخفيف مىنمايند . بايد توجه داشت كه تخفيف همزهء وسط كلمه به صورت « ياء » يا « واو » نوشته مىشود كه بيانگر حركت بلند يا صوتى لين است كه پس از افتادن همزه ، جانشين آن شده است . اين « ياء » و « واو » ، ياء و واوى اصلى نيستند بلكه ناخالصند . طبق اصل همزهء اول كلمه به صورت « الف » نوشته مىشود زيرا اصل نگارش همزه به صورت « الف » است . توجه داشته باشيد كه حروف دخيل زايد بر كلمه ، موجب عدم نگارش همزه در اول كلمه به صورت « الف » نمىشود مثل : لبامام ، بأسمائهم ، رسم عثمانى : لبإمام ، بأسمائهم تطبيق مثالهاى آمده با رسم الخط عثمانى 1 - همزهء آخر كلمه در الاسماء ، السفهاء ، هؤلاء : فتحه بلند ( آ ) + همزه تخفيف همزه به هنگام وقف به اسقاط همزه به طورى كه به شكل « مقصور » در آيد الأسماء ، السفها ، هولا . 2 - همزهء وسط كلمه و تبديل به « ياء » : بأسمائهم ، طائفة ، الملائكة ، اسرائيل : فتحه بلند ( آ ) + همزه تخفيف همزه به ياى ضعيف بأسمائهم ، طبفة ، الملئكة ، إسرايل ، 3 - همزه وسط كلمه و تبديل به « واو » ، هؤلاء : فتحه كشيده ( آ ) + همزه + ضمه تخفيف همزه به « واو » ضعيف هولا . غانم قدّورى الحمد ، رسم المصحف ، ص 360 .